Dünyaca ünlü siyaset kuramcısı Chantal Mouffe, iDANS’ın daveti üzerine festivalin bu sezonki küratoryel temasına ilişkin olarak sanatsal pratiklerin demokratik kamusal alan için önemini iredeleyen bir konuşma sunuyor. 

Bu yılın “Prix Jardin d’Europe” Avrupa Çağdaş Dans Ödülü 31 Ekim gecesi düzenlenen törenle sahibini buluyor. Ödül her yıl ümit vadeden bir koreografa veriliyor.

Dünyaca ünlü koreograf Emmanuelle Huynh’in Cribles Live adlı eserinde 11 dansçı, zorlu bir mücadele vererek bir birlik, bir topluluk oluşturmaya çalışıyor. Ortaya çıkan, her birinin çarpıcı tekilliği oluyor. 6 müzisyenden oluşan Rhizome Percussions Grubu’nun Iannis Xenakis’inPersephassa adındaki bestesini canlı olarak icra ettiği eser, “birlik” olmanın “aynılaşma” anlamına gelmediğini vurguluyor. 

Mustafa Kaplan, kenti bir oyun alanı olarak gören yeni solo çalışmasında mevcut yapıları, mekânları ve şehrin sunduğu duyuları bambaşka birer düzleme tercüme ediyor. 

Filiz Sızanlı’nın yeni koreografik çalışması Site iktidar ve mimari arasındaki ilişkiler üzerine temelleniyor. Yaşam alanlarının, yapıların, mimarinin ve nesnelerin misafirperverliği ya da “konuksevmezliğine” odaklanıyor. 

Birçok sanatsal yaklaşımı bir araya getirme ve bunları oldukça ilginç ve kışkırtıcı performanslar olarak sunma yeteneğiyle şimdiden ses getiren Belçikalı genç sanatçı Sarah Vanhee, Me and My Stranger (Ben ve Yabancım) adlı yapıtında “yabancı” mefhumuyla ilgili güncel siyasete ve bunun tarihsel arka planına dair derin bir duyarlılıkla, sokak anketleriyle felsefi düşünceyi bir araya getiren, biyolojiden sanata devinen bir eser ortaya koyuyor. 

Farklı kültürlerden ve farklı dans geleneklerinden gelen iki yaşayan efsane birbirlerini sorguya çekerek, kâh alaya alıp kâh egzotize ederek, farklı danslarını ve hareket formlarını tanıtıyorlar. Bu kadar farklı iki dans aslında aynı hayat, aşk ve ölümle başa çıkma çabasını mı anlatıyor?

Dünyaca ünlü P.A.R.T.S okulunun geçen yıl verdiği mezunlardan olan Ekvadorlu dansçı ve koreograf Fabian Barba, 20.yüzyıl başlarındaki çalışmalarıyla modern dansın öncülerinden Mary Wigman’ın dışavurumcu danslarını yeniden yaratıyor. 

Nicole Beutler’ın VSCD (Hollanda Tiyatrolar ve Sahne Sanatları Birliği) Tiyatro Ödülü’ne aday gösterilen 1:songs adlı eseri, tiyatro tarihinin önemli kadınlarının varoluşsal çığlıklarını seslendiriyor. Dans, konser ve müzikal janrları arasında gezinen eserin solisti Sanja Mitrović, buradaki performansıyla oyunculuk dalında ayrı bir ödüle aday gösterildi.

Koreograf, filarmoni orkestrası şefinin yerini alırsa, hatta izleyici bir anda orkestraya dönüşürse ne olur? Günümüzün en önemli koreograflarından Xavier Le Roy, Simon Rattle’ın yönettiği Berlin Filarmoni Orkestrası’nın prova kayıtlarını inceleyerek daha önce hiç tanımadığı bir dünyaya ve hareket evrenine dalıyor. Müziği hareket ve jestler mi yönlendiriyor yoksa hareketleri de müzisyenleri üreten müziğin ta kendisi mi? 

Çağdaş dansın soyutlama anlayışıyla bir break dans tarzı olan “b-boying”i birleştiren Sırp koreograf Dalija Aćin, erkeklik, ustalık ve baştan çıkarıcılık gibi konuları araştırıyor. Acin, 2008 yılında Jardin d’Europe Dans Ödülü’nün sahibi olmuştu. 

Avusturyalı koreograf Willi Dorner’ın İstanbullu dansçı, dağcı, tırmanıcı ve diğer sporcularla gerçekleştirdiği performansta önceden belirlenen bir güzergâh üzerindeki tanıdık mekânlar, bedenlerin müdahalesiyle mimari birer yerleştirmeye dönüşüyor. 

Dev Kediler İstanbul sokaklarını arşınlıyor!

iKEDi “Biz de İstanbulluyuz”, Roger Titley ve Airan Berg tarafından iDANS için geliştirilmiş bir proje olup İstanbul’un sokaklarını ve doğasını paylaştığımız hayvanlara dikkat çekmek, hayvan hakları temelinde kentte karşılıklı sorumluluk anlayışıyla, birlikte yaşama bilincini geliştirmek amacıyla gönüllülük esasına dayalı, sivil katılımcılığı gözeten bir sosyal yaratıcılık projesidir.

Danimarka'da yaşayan mimar/tasarımcı ikili Bosch & Fjord, performatif güncel sanat projeleri Free Zone İstanbul (Serbest Bölge İstanbul) ile trafik levhaları gibi gündelik hayatın koreografisini dikte eden işaretleri dönüştürerek kent mekânını farklı kullanımlara açıyor; kamusal alan ile özel alan arasındaki geçişken sınırları araştırıyorlar. Göteburg ve Budapeşte’den sonra İstanbul’a uyarlanan bu proje aynı zamanda uygulamalı ve espirili bir sosyolojik araştırma niteliğinde. 

Çok yönlü İspanyol sanatçı Javier Murugarren, Beşiktaş Barbaros Meydanı’nda 24 saat sürecek Beyond the Box (Kutunun Ötesinde) adlı, bu geçiş noktası niteliğindeki mekâna özgü jestlerin ve ritimlerin ışığında yapılandırılmış bir doğaçlama performans sergiliyor. Türkiye’nin önemli plastik sanatçılarından Gülsün Orhon’un proje için Çatalhöyük yerleşimlerinden esinlenerek tasarladığı bir kutu içinde ve çevresinde gerçekleşen proje aynı zamanda iDANS’ın Ekim programı için ısmarladığı projelerden. 

İronik, cesur ve direk, City (Şehir) diktatörlük, ayrımcılık, önyargı, iktidar, korku, umursamazlık, inanç ve cazibe üzerine fikirleri dans ve tiyatronun diliyle ifade ediyor. Eserin koreografisi bir metropolde yaşayan insanların gözlemi niteliğinde.

Almanya’nın yeni nesil koreograflarından Gabriele Reuter TOURIST – a de-centred play (TURİST – merkezsizleştirilmiş bir oyun) ile hayalgücünün kuvvetiyle bir mekândan nasıl bir “yer” yaratılabileceğini araştırıyor. 

Filiz Sızanlı’nın yeni koreografik çalışması Site iktidar ve mimari arasındaki ilişkiler üzerine temelleniyor. Yaşam alanlarının, yapıların, mimarinin ve nesnelerin misafirperverliği ya da “konuksevmezliğine” odaklanıyor. 

Mustafa Kaplan, kenti bir oyun alanı olarak gören yeni solo çalışmasında mevcut yapıları, mekânları ve şehrin sunduğu duyuları bambaşka birer düzleme tercüme ediyor. 

iDANS izleyicisinin geçtiğimiz yılın programından Still Difficult Duet (Hâlâ Zor bir Düet) adlı performanslarıyla hatırlayacağı ikili Pieter Ampe ve Guilherme Garrido,Still Standing You (Hâlâ Sana Tahammül Ediyorum) ile karmaşık ve kaleydoskopik bir arkadaşlık ve çocuksu bir erkeklik anlayışını ortaya koymaya devam ediyorlar.

iDANS izleyicisinin geçtiğimiz yılın programından Still Difficult Duet (Hâlâ Zor bir Düet) adlı performanslarıyla hatırlayacağı ikili Pieter Ampe ve Guilherme Garrido,Still Standing You (Hâlâ Sana Tahammül Ediyorum) ile karmaşık ve kaleydoskopik bir arkadaşlık ve çocuksu bir erkeklik anlayışını ortaya koymaya devam ediyorlar.

 “Duyduğumu mu görüyorum, yoksa gördüğümü mü duyuyorum?” Günümüzün en umut vadeden koreograflarından Maud Le Pladec duyularımızla oynayarak bedenlerimizi gitar telleri gibi titretiyor. 

Farklı kültürlerden ve farklı dans geleneklerinden gelen iki yaşayan efsane birbirlerini sorguya çekerek, kâh alaya alıp kâh egzotize ederek, farklı danslarını ve hareket formlarını tanıtıyorlar. Bu kadar farklı iki dans aslında aynı hayat, aşk ve ölümle başa çıkma çabasını mı anlatıyor?

Dance for Nothing’de (Hiçbirşey İçin Dans), John Cage’in 1949 yılında yazdığı ünlü “Lecture on Nothing” (Hiçbirşey Üzerine Konuşma) adlı metnini icra ediyor ve bir “niyetlenilmemiş hareketler koreografisi” ortaya koyuyor. 

Romanya/Sırbistan'lı kolektif, sanatta değer üretimi ve bunun yeniden paylaşımı üzerine, izleyicisinin ortakyaratıcı olduğu bir performans sunuyor. Kendi deyimleriyle bu performans “pratik çözümlerin ütopik bir kurmacası.”

Geçtiğimiz günlerde Hollanda’nın BNG Genç Tiyatro Ödülü’nü kazanan Will You Ever Be Happy Again?’de yönetmen/dansçı/koreograf Sanja Mitrović, İkinci Dünya Savaşı sonrası Almanyasına ve Yugoslayva’nın çözülüşüne dair kişisel ve kolektif hafızayla örülü anlatılardan oluşan, iyilik, kötülük, suçlu ve kurban kavramlarının belirsizleştiği bir eser sunuyor. Biri Alman diğeri Sırp iki oyuncu birbirlerinin hikayelerine ayna tutarken kimlik sorunsalına değiniyorlar ve kendini başkasının gözünden görebilme dürtüsünü canlandırıyorlar.

Dünyaca ünlü P.A.R.T.S okulunun geçen yıl verdiği mezunlardan olan Ekvadorlu dansçı ve koreograf Fabian Barba, 20.yüzyıl başlarındaki çalışmalarıyla modern dansın öncülerinden Mary Wigman’ın dışavurumcu danslarını yeniden yaratıyor. 

Nicole Beutler’ın VSCD (Hollanda Tiyatrolar ve Sahne Sanatları Birliği) Tiyatro Ödülü’ne aday gösterilen 1:songs adlı eseri, tiyatro tarihinin önemli kadınlarının varoluşsal çığlıklarını seslendiriyor. Dans, konser ve müzikal janrları arasında gezinen eserin solisti Sanja Mitrović, buradaki performansıyla oyunculuk dalında ayrı bir ödüle aday gösterildi.

Çağdaş dansın soyutlama anlayışıyla bir break dans tarzı olan “b-boying”i birleştiren Sırp koreograf Dalija Aćin, erkeklik, ustalık ve baştan çıkarıcılık gibi konuları araştırıyor. Acin, 2008 yılında Jardin d’Europe Dans Ödülü’nün sahibi olmuştu. 

Afrikalıların Yeni Dünya’daki blues, kölelik ve spiritüel deneyimlerinden yola çıkarak “Post-Afrikanı/Neo-HooDoo” adını verdiği bir hareket dili geliştiren Brooklynli koreograf Reggie Wilson, Introduction adlı solo performansında oto-biyografik bir hikâyeden yola çıkarak siyahi müziğin kökenlerini ve evrimini salt nefesin ritmi eşliğinde sunuyor. 

Kalıcı bir barış planı yürürlüğe girse dünya nasıl bir yer olurdu? Nasıl bir milli marş söylenirdi, hangi dil konuşulurdu? Flameko ustası Israel Galvan’ın koreografisi gibi bir dans dili yeterli olur muydu örneğin? I Have Come (Geldim) adlı dans tiyatrosu performansında Gaspard Delanoë’nin politik mizahıyla Yalda Younes’in şiirsel flamenkosu birleşerek ironik bir ütopya canlandırıyor. 

Formula farklı iletişim biçimlerini ve farklı koşullarda yaşayan bireyler arasında ilişkiler geliştirme formüllerini incelemek üzere “yapılandırılmış doğaçlama” metoduyla oluşurulmuş bir çağdaş dans performansıdır. Slovenyalı Dejan Srhoj ve Makedonyalı Iskra Sukarova’nın 2006 yılında yarattığı eser, birlikte çalışmanın keyif ve zorluklarına değinen ilginç bir performans.

Avusturyalı koreograf Willi Dorner’ın İstanbullu dansçı, dağcı, tırmanıcı ve diğer sporcularla gerçekleştirdiği performansta önceden belirlenen bir güzergâh üzerindeki tanıdık mekânlar, bedenlerin müdahalesiyle mimari birer yerleştirmeye dönüşüyor. 

Lübnanlı sanatçı Tarek Atoui’nın Un-drum 2/The Chinese Connection (Na-davul 2/ Çin Bağlantısı) ve Un-drum 3/Semantic Scanning Electron Microscope (Na-davul 3/ Tarayan Elektron Mikroskobu) parçalarından oluşan Un-drum serisi, müzik kompozisyonu ve hareket ile bilgisayar ve ses mühendisliği arasında gezinen sihirli bir performans. 

Danimarka’nın en önemli dançı ve koreograflarından Kitt Johnson, büyüleyici solo performansı Rankefod’da güzellik, çirkinlik, kadınlık ve erkeklik mefhumlarının ötesine geçerek varlıklar arasında hiyerarşi gütmeyen bir oluş sergiliyor. Rankefod 2009 yılında Kanada’nın DORA ödülüne “yılın en iyi dans performansı” dalında aday gösterildi. 

Begüm Erciyas, Ballroom adlı performansında, birbiriyle tıpatıp aynı pin pon toplarının bir grup oluşturduklarında davranışlarının tahmin edilemezliğini, üzerlerine uygulanan kuvvete başkaldırarak tamamen kendi iradeleri varmışçasına hareket edebildiğini gösteriyor. Bu eser, topluluk oluşa, toplumsallaşmaya dair oldukça esprili ve zeki göndermeler içeriyor.

Daniel Linehan iDANS programında yer alan en genç koreograf olmasına rağmen, bu olağanüstü kuvvetli ve her yönüyle büyük bir olgunlukla tasarlanmış performansıyla ustalık ve zekâyı tiyatro salonunun dışındaki gerçekliğe dair derin bir duyarlılıkla birleştirebilen bir sanatın hâlâ mümkün olduğunu müjdeliyor. 

Daniel Linehan’ın imgelerin hareketiyle jestlerin hareketi arasındaki ilişkileri titizlikle araştırdığı bu çalışmada durağan imajlar harekete dönüşerek sinemasal bir deneyim yaratarak hafızanın işleyişine dair ilginç bir yorumda bulunuyor.

Güncel sanat ve performans sanatçısı Lotte van den Berg’in Amsterdam Mim ve Tiyatro Yüksek Sanat Okulu yeni mezunlarından oluşan Schwalbe Kolektifiyle geliştirdiği Spaar Ze inanılmaz fiziksellikte ve yoğunlukta olup, birlikte yaşayışın, bir kolektif oluşun fiziksel ve psikolojik zorluklarından dem vuruyor. 

Yes and No (Evet ve Hayır), İstanbul’da yaşayan farklı grupların katılımıyla oluşturulan, kent sokaklarını mesken tutan, kişisel olanın siyasileştiği siyasetin kişiselleştirildiği yarı şaka yarı ciddi bir miting.

Norveç’te yaşayan İran asıllı çağdaş koreograf Hooman Sharifi, iDANS’ta iki yapıtıyla yer alıyor. Bunlardan ilki God exists, the Mother is present, but they no longer care, (Tanrı Var, Anne Burada, Fakat Artık Umurlarında Değil), bizi ait olmak için yanıp tutuştuğumuz bir dünyadan koparıp atan şiddet üzerine. Bunun devamı niteliğindeki ikinci dans performansı Lingering of an Earlier Event (Daha Önceki bir Olayın Sürüp Gidişi) ise geçmişin ağırlığı altından kalkıp nasıl yeniden başlanabileceğini araştırıyor.

Norveç’te yaşayan İran asıllı çağdaş koreograf Hooman Sharifi, iDANS’ta iki yapıtıyla yer alıyor. Bunlardan ilki God Exists, the Mother is present, but they no longer care, (Tanrı Var, Anne Burada, Fakat Artık Umurlarında Değil), bizi ait olmak için yanıp tutuştuğumuz bir dünyadan koparıp atan şiddet üzerine. Bunun devamı niteliğindeki ikinci dans performansı Lingering of an Earlier Event (Daha Önceki bir Olayın Sürüp Gidişi) ise geçmişin ağırlığı altından kalkıp nasıl yeniden başlanabileceğini araştırıyor. 

Japon besteci Kazuki Kunihiro; Kazak Türklerinden vokalist Saadet Türköz; Japon kontrbasçı Jun Kawasaki; Türkiyeli gitar doğaçlamacısı Şevket Akıncı; ve Japon oyuncu ve performans sanatçısı Micari Sound Migrations (Ses Göçleri) adındaki çağdaş müzik projesinde bir araya geliyor. Japonya Vakfı’nın önerisi üzerine gerçekleştirilen proje, apayrı kültürel ve müzikal arkaplanlardan gelen bu beş sanatçıyı birleştirerek, fakat aynı zamanda heterojenliklerini koruyarak, oldukça yoğun ve özgün bir ses performansı ortaya koyuyor.

Mette Ingvartsen, GIANT CITY ile büyük şehirlerde yaşayanların yüzyüze kaldığı hareketlilik, değişim ve dönüşüm olgularını inceliyor. Kentleri yalnızca beton ve çelikten ibaret olmayan, aynı zamanda para, arzu ve bilgi gibi soyut akışkanlıkları da barındıran yerler olarak görerek bunların bedenlerimiz üzerine etkilerini inceliyor.