iDANS Uluslararası Çağdaş Dans ve Perormans Festivali, "koreografi" mefhumunu genişleterek sahne gösterilerinin yanı sıra video yerleştirmeleri, konserler, sunum/performanslar gibi etkinlikleri de kapsıyor. Bimeras Kültür Vakfı'nın "Zaman" kavramı etrafında düzenlediği iDANS Festivali'nin ikincisinde de zamanın, mekânın, dansın ve bedenin tanımlarını sorgulayan eserler yer alıyor. iDANS aynı zamanda sanat ve bilimi, hayal gücü ve bilgiyi buluşturmaya yönelik küratöryel bir proje olduğundan performans sanatları alanına kavramsal/kuramsal bir katkıda da bulunuyor. Bu uğurdaki en önemli adımlardan biri kuşkusuz her festivalin kavramsal çerçevesine göre hazırlanan, geleneksel akademik sunumların yanı sıra alternatif müdahalelerin de yer verildiği uluslararası konferanslar serisi. 

16-17 Mayıs 2009'da İstanbul Modern Sanatlar Müzesi Sinema Salonu'nda gerçekleştirilecek dört farklı oturumdan ve iki sunum performanstan oluşan konferansta, sahne sanatlarında zamanın nasıl örüldüğü ve söküldüğü; performansın gelip geçiciliğinden ötürü zamanla olan varsayılan  kırılgan ilişkisi; dansta bireysel ve kollektif belleğin alışverişleri; dans/performansta tarihyazımı ve belgelemenin sorunları, sanatsal, felsefi, tarihsel, sosyolojik ve matematiksel vektörlerden  incelenecek.

Zamanın önceden belirlenmiş bir yapı değil de toplumsal olarak inşa edilen bir düşünce ve eylem kategorisi olduğu önermesini izlersek, "çağdaş dans" sahasına ve bu sahaya dahil olmak isteyen oyuncuların danstaki "zamansallığı" performatif olarak nasıl kurguladıklarına bakma zamanı değil mi? Zamansallık günümüz dans yaratımı ve araştırmaları alanında neye karşılık geliyor? Gösteri sanatlarında zaman kavramı dönemsel bir gösterge değilse sosyolojik, biçimsel ya da yöntemsel bir sorun mudur? Bir beden teknolojisi olarak koreografi zamanın ilişkisel, süresel ya da tekrar eden eylemler yoluyla  akümülasyonunu ya da çözümünü nasıl örgütler? iDANS bu sorulara getirilen farklı açılımları ve bunların zaman ve mekana göre çeşitlilik gösteren etkilerini, kuvvetlerini ve hareketlerini sunmayı hedefliyor.

Konferans Küratörleri:
Gurur Ertem & Noemié Solomon

17.05.09 - Pazar

11:00 - 13:00 PANEL 4
"Dans Eden Wu Li Ustaları"

Zamanın Yeni Ontolojisi - Sayıların Fiziği

Velimir Abramović

Zamanın Ontolojisi, İnsan Bilgisi'nde, Zaman'ın Varlık olarak kavrandığı yeni bir evredir. Zaman, Metafizik'in uzun tarihinde yanlışlıkla Varlık-olmayan olarak veya Doğu Dinleri'nde ya da Felsefeleri'nde Hiçlik - Boşluk olarak adlandırılmış olan şeyin ta kendisidir. Buna rağmen mekânsal ve cisimsel hiçlik (Varlık-olmayanın temel özellikleri) "var olmama"yı gerektirmez. Boşluk ve Hiçlik "doluluk" ve "bir şey olma"ya bağlı olarak göreceli kavramlardır ve işaret etmekle yükümlü oldukları şey için yeterli göstergeye sahip değillerdir. Bu sunum, zamanın, gerçekliğin kendisiyle aynı  olduğunu ve uzam ve maddenin bağımlı olduğu, mekânsal olmayan, bağımsız bir varlık olduğunu öne sürerek, Zaman'ın ne olduğu ve Dünya'yı, Kozmik Kanunlar'ı, Uzay ve Madde'yi nasıl etkilediği sorusu etrafında dönüyor.  

Velimir Abramović (1952, Belgrad) bir şiir koleksiyonundan oluşan ilk kitabı, Smeop'u 1967 yılında yazdı. 1983 yılında, Belgrad Üniversitesi, Siyaset Bilimi Bölümü'nden yüksek lisansını aldı ve Makedonya'daki Üsküp Üniversitesi'nin Felsefe Fakültesi'nde "Leibniz ve Boşoviç'in Doğa Felsefesi'nde Süreklilik Sorunu" adlı doktora tezini bitirdi. Belgrad'daki Sanat Üniversitesi'nde Film Teorisi ve Belgrad Üniversitesi'nde "Doğa Bilimleri'nde Zaman, Mekân ve Madde Algısı" üzerine dersler verdi. 1992 yılında Tesliana adlı bilimsel dergiyi ve 2001 yılında Saraybosna'da, özel bir felsefe kurumu olan Zaman Bilimi Enstitüsü'nü kurdu. Aynı zamanda 2003 yılından beri, Delphis (Moskova) adlı felsefe dergisinin de editörlüğünü yapıyor.

Zaman Tasarımı

Ivan Pravdić

Zaman Tasarımı, hem yaratımı hem de alımlanması sırasında, sanat yapıtlarında zaman değişimini olanaklı kılan araçlar ve terminolojiden oluşuyor. Zamanın akışını, harhangi bir canlı etkinliğe ya da medya etkinliğine (canlı dans/performans ve elektronik/yayına yönelik sanatlar veya bunların iç içe geçmesi) doğru yönlendirilmesi, karmaşık bir beceridir ve teknoloji gerektirir.

Zaman Tasarımı'nın unsurları, tarih içinde her tür sanat tarafından kullanılmış olsalar da, genellikle bir sezgi ve hatta sır meselesi olmuşlardır. Bu değişim teknolojilerinin açığa çıkarılması sürecinde ortaya çıkan matriks ve diller, insan bilincinin her seviyesi üzerine daha incelikli ve iletişimsel yapıtlar yaratmamıza yarayabilir: bilgi, düşünceler, algılar ve duygular. Tema, temanın zamanı ve mesafesi zamanın akışını denetlemek için temel araçlardır. Bir işareti, işaret olmayan şeyden (bir şeyi herhangi bir şeyden) ayıran nedir? Belirli bir yapı üzerinden tek bir temayı nasıl takip edebiliriz?

Diğer yandan, Zaman Tasarımı'ın teknikleri, ayinsel olan ve yerine getirme arasındaki ilişkinin gerçek yüzünü ortaya çıkarır, aynı zamanda beden ve maddenin kimliğini aydınlatır ve harekete geçirir ve bedensel özgüllükleri bir sisteme bağlar. İmgeyi nasıl inşa ederiz ve ifadeyi nasıl ortaya koyarız? Tüm bunlar bizim bilincimizi nasıl etkiler?

Sunumun sonunda, etkileşim sağlamanın farklı yöntemlerinin ayrıntılı bir haritasını çıkaracağım: empatik gezinti, hayali bir dünyaya doğru serüven, ostranenie (yabancılaştırma), şok ve geribeslemeli oyunlar.

Ivan Pravdiç 1975'te Belgrad, Yugoslavya'da doğdu. Novi Sad'daki Sanat Akademisi'nde eğitmendir. Belgrad'daki Dramatürji ve Drama Sanatları Akademisi'nden mezun oldu. Belgrad'daki, Sanat Üniversitesi'nde, Multimedya Sanatları ve Disiplinlerarası Çalışmalar dalında doktorasını yaptı. Performansları, yazdığı ve yönettiği yapımlar, şiirleri ve konferansları, Avrupa ve Amerika'nın birçok şehrinde sahnelendi ve sunuldu. "Time Design" terimi, ilk kez 2002 yılında, Duo Just Organic'in Crows adlı dans parçasında kullanıldı. Dans, tiyatro, performans, mekâna özel işler, videolar ve sunumlarla gerçekleştirilen yedi yıllık bağımsız bir araştırmanın sonunda ortaya çıkan "Time Design", Belgrad ve Novi Sad'da yeni kurulan sanat doktorası programlarında yer alan uygulamalı bir ders haline geldi.

Kozmik Dans: Fizikte Zaman Kavramı

Teoman Turgut ve Ali Kaya

Sunumumuza Newton fiziğinde hareketi tarif etmek için kullanılan parametrelerden biri olan "mutlak zaman" kavramıyla başlıyoruz ve bunun "uzam" kavramıyla nasıl birleştiğini tartışıyoruz. Bu "büyük birleştirici," daha sonra, salt bir parametre olarak zaman anlayışımızda bir devrim yaratarak zamanı daha çok yaşayan ve evrilen bir kavram olarak ele almamızı sağladı, Einstein'ın evrendeki büyük ölçekli pek çok olgunun temeli olan gravitasyon kuramına evrildi. Öklid geometrisine olan uzun süreli inancın terk edilip Riemann geometrisinin kullanılmasını gerektirdi. Ayrıca sunumda, her fizik kuramının göreli özgürlük derecelerini açıklayan Kuantum fiziğinin ortaya koyduğuı farklı zaman ve süre ölçeklerini tartışıyoruz.  

Teoman Turgut halen Boğaziçi Üniversitesi Fizik Bölümü'nde Fizik Profesörüdür ve Feza Gürsey Enstitüsü'nün direktörüdür. Fizik Doktorasını Rochester Üniversitesi'nde (NY) tamamlamıştır ve IHES, Bures-sur-Yvette, Cambridge Üniversitesi, Mittag-Leffler Enstitüsü ve KTH (Stockholm)'de doktora sonrası çalışmalarını gerçekleştirmiştir..

Ali Kaya halen Boğaziçi Üniversitesi Fizik Bölümü'nde Doçenttir. Fizik doktorasını Texas A&M Üniversitesi'nde 2002 yılında tamamlamıştır ve doktora sonrası çalışmalarını 2002-2005 yılları arasında Feza Gürsey Enstitüsü'nde gerçekleştirmiştir. Boğaziçi Üniversitesi Fizik Bölümü'ne 2005 yılında katılmıştır.

14:00 - 16:00 Panel 5
Geçici Koalisyonlar: Açık Konuşma

Geçici Koalisyonlar: Açık Konuşma

Gurur Ertem ve Noémie Solomon yönetiminde

Gurur Ertem ve Noémie Solomon bu panelde koreografik çalışmalardan yola çıkarak çağdaş sanatsal pratiklerin global bir düzendeki üretim ve dolaşım biçimlerine değinen açık bir tartışma yöneticek. Bu tartışma, konferans katılımcıları ve takipçileri arasında bir çeşit soru-cevap yarışı şeklinde işleyen, herkesin katılımına açık bir platform olarak hazırlandı. Amaç, Istanbul'daki bu sempozyum çerçevesinde çağdaş dans pratiklerinin ima ettiği genel sanatsal ve politik zemine dair geçici bir tartışma dinamiği yaratıp "paylaşılan bir zaman" kazanmak.

Konferans Küratörleri:

Noémie Solomon çağdaş performans alanında çalışan bir dansçı ve koreograftır. Paris-8 Üniversitesi'nden Dans Araştırmaları üzerine Maîtrise ve Diplôme d'Études Approfondies aldı. Halen New York Üniversitesi Performans Etüdleri Bölümü'nde doktora adayıdır. Yakın zamanda, Allan Kaprow'un 18 Happenings in 6 parts adlı eserinin yeniden yapımında yönetmen yardımcısı ve koreograf olarak çalışmıştır. Makale ve çevirileri Avrupa ve Kuzey Amerika'da çeşitli dergilerde yayımlanmıştır.

Gurur Ertem  iDANS Festivali'nin sanatsal yönetmenidir. Boğaziçi Üniversitesi Sosyoloji Bölümü'nden mezun olduktan sonra New York Üniversitesi, Performans Etüdleri Bölümü'nden ve New School Ünivesitesi Sosyoloji Bölümü'nden Master dereceleri almıştır. Su anda New School Üniversitesi'nde sosyoloji doktorasına devam etmektedir. Çeşitli projelerde dramaturg olarak çalışmıştır.Dans sosyolojisi ve beden sosyolojisi üzerine dersler vermektedir.